احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

172

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

ميرزا نظام الدين غفارى مهندس الممالك وزير معارف و اوقاف ( تولد 1260 قمرى - درگذشت 1333 قمرى ) ميرزا نظام الدين مهندس الممالك فرزند ميرزا ابراهيم غفارى در دهم شعبان 1260 هجرى در قريهء برزآباد كاشان تولد يافته در سنهء 1275 هجرى مطابق سنهء 1859 ميلادى كه ايام امپراطورى ناپلئون سوم بود جزء متعلمينى كه دولت ايران باتفاق مرحوم حسنعليخان گروسى امير نظام براى تحصيل بفرنگستان فرستاد به فرانسه رفته سه سال مقدمات را در مدرسه بندر ديپ Dieppe تحصيل نموده امتحان فارغ التحصيل مقدماتى را در شهر روان Rouen داده به پاريس رفت علوم متوسطه را در مدرسه سن‌لوئى St Louis فراگرفته در امتحان آخر آن سال در تمام علومى كه در آن مدرسه تحصيل كرده بود پاداش اول به او داده شد و بعد از دادن امتحان به سمت شاگردى اول داخل مدرسهء پوليتكنيك Polytechnique پاريس شد در مدت تحصيل در مدرسهء مزبوره به رتبهء معلمى علم هندسهء تحليلى سن‌لوئى نائل گرديد و تصنيفات چند او در مسائل مشكله رياضى در روزنامه علمى مدرسه پوليتكنيك و روزنامه علمى ژرونو وتركوئم Gerono et Terquem بطبع رسيده است بعد از دو سال توقف در پوليتكنيك امتحان داده بمدرسه معدن پاريس داخل گرديد پس از اتمام تحصيل خود در آن مدرسه در سنه 1284 هجرى مطابق سند 1868 ميلادى بايران مراجعت كرده و در سلك پيشخدمتان همايونى بمعلمى ناصر الدين شاه مفتخر گرديده در مراجعت موكب همايون از سفر كربلا كه حاجى ميرزا حسين خان مشير الدوله بوزارت عدليه برقرار شد رياست مجلس تحقيق وزارت عدليه بميرزا نظام واگذار گرديد و در وزارتجنگ مشير الدوله سپهسالار اعظم از وزارت عدليه استعفا داده يكى از شش نفر اجزاء مجلس لوازم عسكريه شد در سنه 1288 هجرى بمنصب سرهنگى سرافراز گرديده از جانب دولت مأمور خريد بعضى لوازم عسكريه از قبيل توپ و غيره شده بفرنگستان رفت در مراجعت از اين سفر در همان سال در ايام صدارت حاج ميرزا حسين خان بمنصب آجودان مخصوص مظفر الدين ميرزا وليعهد معين و در التزام وى به سمت معلمى بآذربايجان رفت و تا سنه 1294 در آذربايجان مشغول خدمت بوده برياست دربخانه مفتخر بود و برتبه سرتيپى دوم نايل شد در آخر سال مزبور بامر ناصر الدين شاه از خدمات وليعهد معزول شده بكاشان رفت بعد از هشت ماه توقف در كاشان اوقاتى كه يارى نام كاوندى سنگ معدن طلائى در جلكه كاوند كه از قراء خمسه است پيدا كرده بطهران آورد و امين السلطان پدر اتابك اعظم مأمور به كاوند شد ميرزا نظام هم تلگرافا از كاشان احضار شده باتفاق امين - السلطان به كاوند رفت مدت دو سال در كاوند خمسه و در كوه زر دامغان مأمور كشف معادن طلا شده بطهران مراجعت كرده به لقب مهندس مخصوص مفتخر گرديده مأمور ساختن راه شوسه طهران به آمل مازندران گرديد بعد از سه سال كه راه مزبور باتمام رسيد به لقب مهندس الممالكى ملقب شده مأمور ساختن راه شوسه طهران به قم شد بعد از اتمام راه آنجا چند سالى مشغول تأليف كتب علميه به زبان فارسى شد تأليفات مشار اليه از اين قرار است : دو مجلد در جبر و مقابله اعلى يك مجلد در علم مثلثات يك مجلد در علم هندسه تحليلى دو مجلد در حساب تفاضلى واصلى ده مجلد در علم قوى و حركت وسطى و اعلى و يك مجلد